Συζήτηση στο cafe της ομάδας νέων του Α.Σ.Τ.Ο.

omada neon   Στην πρώτη συζήτηση της ομάδας νέων, στα πλαίσια του café  που λειτουργούν, το θέμα ήταν η θρησκεία και ο άνθρωπος και μπήκαν διάφορα ζητήματα και ερωτήσεις. Το πλαίσιο που έγινε στηριζόταν στα σχόλια και τις ερωτήσεις των μελών και τα θέματα έμεναν ανοιχτά για περεταίρω διερεύνηση. Μπήκαν ζητήματα για την προέλευση των θρησκειών, για τις ανάγκες που καλύπτουν για τις ομοιότητες και διαφορές τους, για τη σχέση τους με το κράτος, για τη δύναμη που έχουν σήμερα στο Δυτικό κόσμο, για το πόσο «βολεύει» η ιδεολογία τους τον καπιταλισμό κ.ά. Ακολουθεί μια συλλογή απόψεων για την επόμενη συζήτηση. Είναι, πιστεύουμε, προφανές ότι τόσο η εκπαίδευση όσο και η θρησκεία ασκούν μεγάλη επιρροή στη διαδικασία διαμόρφωσης των ανθρώπινων συνειδήσεων και προσωπικοτήτων, του πνευματικού πολιτισμού αλλά, ως ένα βαθμό, και των κοινωνικών σχέσεων. Η θρησκεία εξακολουθεί ακόμη και στις μέρες μας να επηρεάζει τη σκέψη (την κοσμοαντίληψη, τις ηθικές απόψεις )  και τη συμπεριφορά μεγάλου αριθμού ανθρώπων, να διαμορφώνει ,στην ουσία, ένα συγκεκριμένο τύπο προσωπικότητας .Αυτό σημαίνει ότι η θρησκεία εξακολουθεί να παίζει παιδαγωγικό, συν τοις άλλοις, ρόλο. Η εκπαίδευση, με τη σειρά της, ως ξεχωριστή πτυχή-φαινόμενο της κοινωνικής ζωής, ως σκοποκατευθυνόμενη και κοινωνικά οργανωμένη δραστηριότητα, απ’ την εποχή της Βιομηχανικής Επανάστασης και μέχρι τις μέρες μας παίζει καθοριστικό ρόλο στην κοινωνικοποίηση των ανθρώπων, τουτέστιν, στη  διαμόρφωση της ανθρώπινης προσωπικότητας. Είναι γνωστή η άποψη που συνδέει την εκπαίδευση και τη θρησκεία με τη λειτουργία των ιδεολογικών μηχανισμών του κράτους. Σύμφωνα με το Λ.Αλτουσέρ οι ιδεολογικοί μηχανισμοί του κράτους -ΙΜΚ είναι οι φορείς μετάδοσης της κυρίαρχης ιδεολογίας. Μάλιστα, ο Γάλλος στοχαστής επισημαίνει ότι ενώ «στην προκαπιταλιστική ιστορική περίοδο …υπήρχε ένας κυρίαρχος ΙΜΚ, η εκκλησία, που συγκέντρωνε μέσα της όχι μόνο θρησκευτικές λειτουργίες, αλλά επίσης σχολικές κι ένα μεγάλο μέρος των λειτουργημάτων της πληροφόρησης του κοινού και της “πολιτιστικής” δράσης» «… ο ΙΜΚ που κυριαρχεί σήμερα στις ώριμες καπιταλιστικές κοινωνίες, μετά από βίαιη πολιτική και ιδεολογική ταξική πάλη ενάντια στον παλιό κυρίαρχο ΙΜΚ, είναι ο σχολικός ΙΜΚ». Στον ιδεολογικό ρόλο της θρησκείας  έδωσαν  μεγάλη έμφαση αρκετοί  εκπρόσωποι του πνευματικού ρεύματος που ονομάσθηκε  Διαφωτισμός, οι οποίοι, όμως, ανήγαγαν  το θρησκευτικό φαινόμενο  σχεδόν αποκλειστικά στις σκοπιμότητες της ιδεολογικής χειραγώγησης των ανθρώπων. Ο Χόλμπαχ, ένας από τους κορυφαίους αθεϊστές -διαφωτιστές δηλώνει ότι  «Θρησκεία είναι η τέχνη να σπέρνεις και να καλλιεργείς στις ψυχές ονειροπολήσεις, ψευδαισθήσεις, φενάκες, εκ των οποίων γεννιούνται ολέθρια για τους μεν και τους δε πάθη…» και επίσης «Οι θεολόγοι, αυτοί οι κατασκευαστές των θεών , μπορούν όσο θέλουν να ασκούνται στις ραδιουργίες τους…».Ο δε Ελβέτιος γράφει: «Σε όλες τις θρησκείες το πρώτο καθήκον που θέτουν στον εαυτό τους οι ιερείς είναι να αμβλύνουν τη φιλομάθεια του ανθρώπου και να απαλλάξουν από κριτική εξέταση κάθε δόγμα, η ανοησία του οποίου δε θα ξέφευγε της προσοχής του».          Οι εκπρόσωποι αυτοί του Διαφωτισμού δεν μπορούσαν  να αντιληφθούν το γεγονός ότι η θρησκεία γεννιέται αυθόρμητα, ως στρεβλή αντανάκλαση στην ανθρώπινη συνείδηση των φυσικών και κοινωνικών δυνάμεων. Τα αίτιά της βρίσκονται στην  αποξένωση του ανθρώπου από τη φύση και από τους άλλους ανθρώπους. Ο  Φ.Ένγκελς ορίζει τη  θρησκεία ως «άμεση και συναισθηματική αντανάκλαση της συμπεριφοράς και της στάσης γενικά  των ανθρώπων απέναντι στις φυσικές και κοινωνικές δυνάμεις, που είναι γι’ αυτούς ξένες αλλ’ όμως κυριαρχούν απάνω τους» . Η αποξένωση αυτή διαμορφώνει μια συγκεκριμένη ψυχική διάθεση αδυναμίας, απογοήτευσης, απαισιοδοξίας, αίσθησης αδιεξόδου. Η θρησκεία αποτελεί το αποτέλεσμα μιας  προσπάθειας αναζήτησης διεξόδου απ’ αυτή τη κατάσταση, στη σφαίρα όμως του φανταστικού. Γι’ αυτό και η προτεινόμενη απ’ τη θρησκεία  διέξοδος είναι εξίσου φανταστική, τουτέστιν, ψευδής. Όπως αναφέρει ο Κ.Μαρξ στην περίφημη φράση του «Η θρησκεία είναι ο στεναγμός του καταπιεζόμενου πλάσματος, η θαλπωρή ενός άκαρδου κόσμου, είναι το πνεύμα ενός κόσμου απ’ όπου το πνεύμα έχει λείψει. Η θρησκεία είναι το όπιο του λαού» . Ως «όπιο», λοιπόν, ως φανταστική διέξοδος από τα αδιέξοδα της ανθρώπινης ζωής, η θρησκεία συνιστά μορφή μιας αυθόρμητα σχηματιζόμενης ψευδούς συνείδησης. Μπορεί βέβαια οι  απόψεις των Διαφωτιστών που αναφέραμε  να είναι εξαιρετικά απλουστευτικές, όσον αφορά τα αίτια  του θρησκευτικού φαινομένου, ωστόσο όμως,  είναι γεγονός ότι θρησκεία καλλιεργεί μια κομφορμιστική -συμβιβαστική στάση ζωής απέναντι στα κοινωνικά προβλήματα, τις κοινωνικές αντιθέσεις και συγκρούσεις. Και αυτός ο ιδεολογικός της ρόλος ήταν πάντα ιδιαίτερα εμφανής στις περιπτώσεις (όπως συνέβαινε στις προκαπιταλιστικές - προβιομηχανικές κοινωνίες) όπου η θρησκεία αποτελούσε  το αποκλειστικό περιεχόμενο της παιδείας. Η θρησκεία, πράγματι ,αποτελούσε επί μακρόν, κυρίως κατά την ιστορική περίοδο της φεουδαρχίας, την κυρίαρχη ιδεολογία. Η διαπαιδαγώγηση του ανθρώπου ήταν αρμοδιότητα θρησκευτικών κυρίως θεσμικοτήτων. Η παιδεία  είχε, ως επί το πλείστον, θρησκευτικό χαρακτήρα Από τη στιγμή που ο άνθρωπος αρχίζει να σκέπτεται, αρχίζει και να ρωτά. Είναι το μόνο έμψυχο ον που έχει τη δυνατότητα να ερωτά και να προσπαθεί να δώσει απαντήσεις. Το προνόμιο αυτό είναι σύμφυτο με τη λογική του και με τον όλο ψυχισμό του. Η διατύπωση ερωτημάτων και η αναζήτηση των σχετικών απαντήσεων είναι μια υπαρξιακή ανάγκη, που απασχολεί όλους τους ανθρώπους και δεν είναι απλά προσωπικό ζήτημα μεμονωμένων φιλοσόφων. Στην περιοχή της Ιωνίας εμφανίστηκε για πρώτη φορά η φιλοσοφική σκέψη. Πολλά χρόνια πριν από το Σωκράτη και τον Πλάτωνα, οι Ίωνες φιλόσοφοι, οι οποίοι καλούνται και προσωκρατικοί, προσπάθησαν να δώσουν απάντηση σε ορισμένα ερωτήματα που οι ίδιοι έθεσαν. Τα ερωτήματα αυτά μπορούν με ευσύνοπτο τρόπο να διατυπωθούν σε ένα βασικό: «Ποια είναι η "αρχή" και ποια τα "αίτια" των όντων;». Οι πρώτοι εκείνοι φιλόσοφοι είχαν κάτι κοινό: πίστευαν όλοι πως πίσω απ’ όλες τις αλλαγές κρυβόταν ένα ορισμένο πρωταρχικό στοιχείο. Δεν είναι εύκολο να καταλάβουμε πώς τους ήρθε αυτή η ιδέα. Ξέρουμε μόνο πως αναζητούσαν αυτό το στοιχείο πίσω απ’ όλες τις αλλαγές μέσα στη φύση. Διαπιστώθηκε λοιπόν ότι πρόσεχαν ιδιαίτερα και μελετούσαν όλες τις ορατές αλλαγές στη φύση. Προσπαθούσαν να διακρίνουν κάποιους αιώνιους φυσικούς νόμους. Πάσχιζαν να καταλάβουν τα φυσικά φαινόμενα και να τα εξηγήσουν, δίχως να καταφύγουν στους μύθους και στην παράδοση. Και πάνω απ’ όλα, ήθελαν να κατανοήσουν τα φυσικά φαινόμενα με τη βοήθεια της παρατήρησης και της μελέτης. Άλλο αυτό κι άλλο να εξηγείς τον κεραυνό και την αστραπή, το χειμώνα και την άνοιξη με τη βοήθεια διαφόρων γεγονότων, που φαντάζεσαι ότι γίνονται στον κόσμο των θεών. Έτσι ελευθερώθηκε η φιλοσοφία από τη θρησκεία. Μπορούμε να πούμε ότι οι φυσικοί φιλόσοφοι έκαναν τα πρώτα βήματα προς την κατεύθυνση ενός επιστημονικού τρόπου σκέψης κι έθεσαν έτσι τα θεμέλια για τη μετέπειτα ανάπτυξη των φυσικών επιστημών. Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, ο Θαλής υπήρξε ο πρώτος φιλόσοφος και η φιλοσοφία αρχίζει με αυτόν. Ο Θαλής θεωρούσε πως τα πάντα προέρχονταν από το νερό. Δεν ξέρουμε πώς ακριβώς το εννοούσε αυτό. Ίσως πίστευε πως όλοι οι οργανισμοί γεννιούνται μέσα στο υγρό στοιχείο – και σ’ αυτό επιστρέφουν πεθαίνοντας. Σταγειρίτης αναφέρει: To ερωτάν περί των πρώτων αρχών και αιτίων… αλλά Θαλής μεν ο της τοιαύτης αρχηγός φιλοσοφίας ύδωρ φησίν είναι αρχήν.. .(Το να ερωτά κάποιος για τις πρώτες αρχές και τα αίτια είναι φιλοσοφία… αλλά ο Θαλής, ο εισηγητής της φιλοσοφίας, ισχυρίζεται ότι το νερό είναι η πρώτη αρχή) – Αριστοτέλους, Μεταφυσικά. Τα κύρια συστατικά της θρησκείαςΤα τρία συστατικά της θρησκείας είναι η πίστη, η λατρεία και το ήθος.
  • Πίστη: η εμπιστοσύνη του ανθρώπου στο Υπερβατικό. Η πίστη αυτή καταγράφεται σε κείμενα και αποτυπώνεται σε μνημεία τέχνης. Η στοχαστική επεξεργασία της πίστης είναι η Θεολογία. Η θεσμοποίηση της πίστης είναι το Δόγμακαι το σύμβολο της πίστης.
  • Λατρεία: το σύνολο των λεγομένων και πραττομένων της θρησκεύουσας κοινότητας όπως αυτά ενσαρκώνονται στην αρχιτεκτονική, τη διακόσμηση και τη μουσική επένδυση.
  • Ήθος: η πίστη έχει ως επακόλουθο ένα δεσμευτικό ήθος: τρόπος ζωής ορισμένος και οριοθετημένος.
Όροι και λέξεις της θρησκευτικής γλώσσας των διαφόρων λαών που δηλώνουν τη θρησκεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Στα ελληνικά: οι όροι είναι πολλοί και πολυσήμαντοι.
Ο κατ' εξοχήν όρος είναι η λέξη Θρησκεία: η ετυμολογία της είναι αβέβαιη. Σύμφωνα με τον Πλούταρχο (Αλέξανδρος 2,5[Ι 665 a]η λέξη θρησκεία ετυμολογείται από τη λέξη Θρήσσα-Θρήσσαι, δηλαδή από τις μυημένες στα Καβείρια μυστήρια θράκισσες γυναίκες που καταλαμβάνονταν από ενθουσιασμό και ιερή μανία Από το ρήμα θρέομαι, θροέω =κράζω μεγαλοφώνως, θορυβώ προκαλώντας θρούν -θρόϊσμα, παθητικώς: ταράσσομαι, τρέμω. Στον Ησύχιο θρέσκος, αντί θρήσκος. Σύμφωνα με τους γλωσσολόγους των ινδοευρωπαϊκών γλωσσών, η ρίζα θρησκ- με τη ρίζα θεράπ-, έτσι που το ρήμα θρησκεύω να σημαίνει θεραπέυω=υπηρετώ, λατρεύω τους θεούς . Τέλος, σύμφωνα με άλλη ετυμολογία, η λέξη θρησκεία, μάλον σχετίζεται με το ρήμα θρώσκω, δηλαδή αναβαίνω.  Στην Καινή Διαθήκη ο όρος θρησκεία δηλώνει τιμή, λατρεία του Θεού, πίστη. Από το θρήσκος παράγεται το θρησκεύω δηλαδή εισάγω και εκτελώ θρησκευτικά χρέη. Θρήσκευμα: θρησκευτική λατρεία, ορισμένη θρησκεία. Θρησκεύσιμος: αυτός που ανήκει στη λατρεία., θρησκευτήριον: τόπος προς λατρείαν, θρησκευτής: ο λατρεύων, ο μοναχός, Θρησκία: οι θρησκευτικές πράξεις. Γενικά η λέξη θρησκεία δηλώνει την τήρηση των θείων εντολών και τη λατρεία του θείου. Άλλες λέξεις δηλωτικές της θρησκευτικής πράξης και στάσεως είναι: σέβας και ευσέβεια, δέος: δηλαδή το ιερό δέος, τον φόβο του Θεού, τον σεβασμό, την μεγάλη τιμή, τον θαυμασμό, την έκπληξη Η λέξη λατρεία αρχικά σήμαινε την υπηρεσία του εργαζόμενου με αμοιβή. Προοδευτικά δήλωνε τη αφοσίωση και την αγάπη στον Θεό και τη λατρεία προς τους θεούς. Η λέξη λάτριςσημαίνει θεράπων Τέλος άλλη λέξη που χρησιμοποιείται είναι η θεραπεία από το ρήμα θεραπεύω: είμαι θεράπων, λατρεύω , τιμώ.
  • Στον Δυτικό κόσμο:
Η λέξη religio: αρχικά η λέξη στον ενικό δήλωνε τον φόβο, ενδοιασμό ή την ανησυχία της ανθρώπινης ψυχής σχετικά με την ακρίβεια του πρακτέου. Στον πληθυντικό δήλωνε την ακρίβεια για τα λατρευτικά πράγματα. Ο λατινικός όρος religio αποκτούσε το νόημά του σε σχέση με το αντίθετό του, τη δεισιδαιμονία superstitio  Σύμφωνα με τον Κικέρωνα και τον Αυγουστίνο, η λέξη religio ετυμολογείται από τα ρήματα relegere και religare που δηλώνουν δεσμό, ενότητα, σύνδεση, ένωση.  Οι λατινόφωνοι χριστιανοί χρησιμοποίησαν τη λέξη Religio για να δηλώσουν τη θρησκεία, αλλά με σκοπό την διαφοροποίησή τους από τη Ρωμαϊκή, προσέθεταν τον όρο: vera: αληθινή. Οι Λατίνοι πατέρες ετυμολόγησαν τη λέξη religio ως εξής: ο Αυγουστίνος από το ρήμαreligare , δηλαδή συνδέω, επανασυνδέω H ετυμολογία αυτή ήταν γνωστή από το Servius στις Αινειάδες 8, 349: μια τέτοια ετυμολόγηση συμφωνούσε με την περί αληθινής θρησκείας αντίληψη του Χριστιανισμού, που θεωρούσε πως ήταν αυτή μέσω της οποίας η ψυχή επανασυνδέεται κατά τη συμφιλίωσή της με τον ένα Θεό, από τον οποίο κατά κάποιο τρόπο είχε χωρισθεί βιαίως.
  • Στους λαούς της Ανατολής:
Οι Βαβυλώνιοι ονόμασαν την προσέγγιση αυτή puluhta (φόβος , δέος , σεβασμός) και οι Ισραηλίτες torah 'η berit. Η Παλαιά Διαθήκη δεν γνωρίζει μια ιδιαίτερη λέξη για τη θρησκεία Στα νέα εβραϊκά, χρησιμοποιείται η λέξη dat, ετυμολογούμενη, από το αραμαϊκό dat, εντολή, Νόμοςκαι χρησιμοποιείται στην επιστολή του Πέρση βασιλιά Αρθασασθά (Αρταξέρξη) προς τον Έσδρα για να δηλώσει τον Νόμο του Θεού, αλλά και το νόμο του βασιλέως. Το Ισλάμ χρησιμοποιεί την αρχαία λέξη din για να δηλώσει τη θρησκεία Η λέξη din στην προϊσλαμική Αραβία, σήμαινε τα έθιμα και τις συνήθειες, το δίκαιο, την κρίση, το δικαστήριο. Καθώς οΜωάμεθ καθόρισε όλα αυτά να σχετίζονται με την πίστη στον ένα Θεό και με τις υποχρεώσεις του πιστού σε αυτόν το din ταυτίστηκε με το Islam (αφοσίωση και υπακοή στο Θεό) Στον Ζωροαστρισμό η λέξη daena δηλώνει τη θρησκεία και σήμαινε την εσώτατη φύση, το πνευματικό εγώ, τη διάθεση και το φρόνημα. Στην Κίνα η λέξη chiao (τσιάο) δήλωνε τις τρεις μεγάλες θρησκείες της χώρας : τον Κομφουκιανισμό τον Ταοϊσμό και τον Βουδισμό Η λέξη ειδικότερα δηλώνει τη διδασκαλία, συμπεριλαμβάνοντας τις ειδικές θρησκευτικές αντιλήψεις και θεωρίες , τη σκέψη, την κοσμοθεωρία. Στην Ιαπωνία ο όρος είναι γραμμένος με τα ίδια σημεία Kyo, συνώνυμο του Κορεατικού hak. Θεωρίες περί προελεύσεως της θρησκείαςΗ αναζήτηση για την προέλευση της θρησκείας αποτέλεσε ιδιαίτερο χαρακτηριστικό γνώρισμα της έρευνας του δέκατου ένατου αιώνα: το εντόπιζαν εκτός του θείου και γενικά κάτι διαφορετικό από αυτό που καθόριζαν οι παραδοσιακές θρησκευτικές αρχές.  Οι διάφορες θεωρίες περί προελεύσεως της θρησκείας μπορούν να συνοψισθούν σε δύο κατηγορίες: α) Θεωρίες επί μυθολογικής βάσεως: 1) προέλευση της θρησκείας από την Μυθολογια της φύσεως (Naturmythologiew) 2) η προέλυση από την Αστρική μυθολογία (Panbabylonismus) Οι θεωρίες αυτές έχουν καταρρεύσει από την εθνολογία, λαογραφία β)Θεωρίες εθνολογικής και κοινωνικής βάσης: 1)Προγονολατρεία, 2) ανιμισμός 3) Προανισμός δ) Δυναμισμός και Μαγεία 5)Τοτεμισμός 6) Πρωτομονοθεϊσμός Τύποι θρησκευμάτων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα] Υπάρχουν διάφορες κατατάξεις των θρησκευμάτων στην ιστορία της μελέτης της θρησκείας από φιλοσόφους και θρησκειολόγους. Με βάση την έκταση επιρροής τους διακρίνονται σε
  • Φυλετικά: πρωτόγονοι και κατά φύση ζώντες λαοί.
  • Εθνικά : των Αιγυπτίων, Βαβυλωνίων, Εβραίων, Ινδών, αρχαίων Ελλήνων, Γερμανών, Κελτών, Σλάβων, Σκυθών, Κινέζων
  • Παγκόσμια: ΙουδαϊσμόςΒουδδισμόςΧριστιανισμόςΙσλάμ
Μια άλλη κατάταξη είναι σε αυτά που αναπτύχθηκαν με κεντρική ιδέα την παγκόσμια αρμονία του κόσμου (Ινδουισμός, Βουδισμός, Κομφουκιανισμός, Ταοϊσμός) και σε εκείνα που στηρίζονται σε ιστορική αποκάλυψη του Θεού (Ιουδαϊσμός, Χριστιανισμός, Ισλάμ) Τρεις κατηγορίες θρησκειών διακρίνουν όσοι τις χωρίζουν ως προς το αντικείμενό τους:
  • αυτές που τοποθετούν το αντικείμενό τους εντός του κόσμου, της φύσης Είναι πολυθεϊστικές και φυσιοκρατικές. Οι προϊστορικές και πρωτόγονες θρησκείες ανήκουν σε αυτή την κατηγορία, όπως εκείνες της Μεσοποταμίας και ο Σιντοϊσμόςτης Ιαπωνίας. Ο Ινδουισμός των λαϊκών στρωμάτων.
  • Τα θρησκεύματα που τοποθετούν το αντικείμενό τους εκτός της φύσης και της κοινωνίας: είναι ο υπερβατικός μονισμός: όπως ο Βουδισμός, ο Τζαϊνισμός, ο φιλοσοφικός Ινδουισμός
  • όσα τοποθετούν το αντικείμενό τους συγχρόνως εντός και εκτός του αισθητού κόσμου: μονοθεϊστικά θρησκεύματα όπως ο Ιουδαϊσμός, ο Ζωροαστρισμός, ο Χριστιανισμός, και το Ισλάμ
Η αναγόρευση της θρησκείας σε θεμελιώδη και καθοριστικό παράγοντα της ταυτότητας ενός λαού, είτε και του πολιτισμού συνολικά, είναι βάσει των προαναφερθέντων μάλλον ανεδαφική επιστημονικά. Ακόμα χειρότερα γίνονται τα πράγματα όταν η διαχείριση της λεγόμενης «νέας παγκόσμιας τάξης πραγμάτων» εκ μέρους των πλέον επιθετικών κύκλων του ιμπεριαλισμού επιχειρεί να επενδύσει ιδεολογικά τις επιδιώξεις της με ιδεολογήματα περί «συγκρούσεως πολιτισμών», η οποία ανάγεται σε σύγκρουση θρησκειών... Οι σχέσεις θρησκείας και κοινωνίας είναι ένα ζήτημα που απασχόλησε την κοινωνιολογία ήδη από την εποχή των κλασικών. Η μελέτη του ζητήματος αυτού παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον από άποψη επιστημονική και κοινωνική, επειδή οι σχέσεις της θρησκείας με την κοινωνία απασχολούν τη σύγχρονη πραγματικότητα, άλλοτε θετικά και άλλοτε αρνητικά. Στο πλαίσιο της μελέτης των σχέσεων θρησκείας και κοινωνίας εξετάζεται ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, στα οποία παίζουν ρόλο διάφοροι παράγοντες κοινωνικοί, πολιτικοί, θρησκευτικοί, κ.ά. Στις σύγχρονες κοινωνίες η θρησκεία εξακολουθεί να παραμένει υπολογίσιμη πολιτική δύναμη υπό το πρίσμα της διατήρησης και της διάθεσης τόσο σημαντικής περιουσίας όσο και άμεσης κοινωνικής και πνευματικής επιρροής πάνω στους πιστούς· επίσης, η θρησκεία σε κοινωνίες στις οποίες δεν έχει σφυρηλατηθεί ακόμα μια ενιαία εθνική συνείδηση και ταυτότητα παρέχει το κατάλληλο πλαίσιο αφομοίωσης των κοινωνικών συγκρούσεων και εκκένωσης των αντιθέσεων ανάμεσα στις διάφορες κοινωνικές ομάδες· επιπλέον, δεν είναι δυνατόν να παραγνωρίζεται η σημαντική επίδραση που ασκεί η θρησκεία τόσο στις διεθνείς εξελίξεις όσο και στη διαμόρφωση μια δυναμικής εθνικής εξωτερικής πολιτικής των διαφόρων κρατών.
Κυρ, 18/01/2015 - 20:02 -- sakis.roditis